TURİZMDE ASIL MESELE: TURİST SAYISI MI, GELİR Mİ?
Turizm sektöründe son yılların en popüler
tartışmalarından biri şu:
“Önemli olan kaç turist geldiği değil, ne kadar
para bıraktığıdır.”
Hatta konu biraz daha ileri götürülerek sıkça şu
görüş savunuluyor:
“Daha az turist gelsin, daha çok para bıraksın.”
İlk bakışta kulağa son derece mantıklı geliyor. Kim daha fazla gelir elde etmek istemez ki?
Ancak bu söylem zaman içinde öylesine tekrarlandı
ki, sanki turist sayısı önemsizmiş gibi bir algı oluşmaya başladı.
Oysa turizm ekonomisine biraz daha geniş açıdan
baktığımızda, meselenin yalnızca kişi başı harcama olmadığı ortaya çıkıyor.
Bugün Türkiye yaklaşık 2 milyon yatak
kapasitesine, dünyanın en modern havalimanlarından bazılarına, güçlü havayolu
şirketlerine ve yaklaşık 3 milyon kişiye doğrudan veya dolaylı istihdam
sağlayan dev bir turizm ekosistemine sahip.
Böylesine büyük bir yapının belirli bir hacme
ihtiyaç duyduğu gerçeğini göz ardı etmek mümkün değildir.
Asıl soru şudur:
Turist sayısını azaltarak mı büyüyeceğiz, yoksa
mevcut hacmi koruyarak kişi başı geliri mi artıracağız?
Benim cevabım nettir:
Türkiye için doğru strateji, turist sayısını
korurken kişi başı harcamayı artırmaktır.
Dünyanın
Turizm Devleri Ne Yapıyor?
2025 yılında dünyanın en fazla turist ağırlayan ülkeleri Fransa, İspanya,
ABD, Türkiye, İtalya, Meksika, Birleşik Krallık, Almanya, Japonya ve Yunanistan
oldu.
Bu ülkelerin ortak özelliği nedir?
Hiçbiri turist sayısını azaltmaya çalışmıyor.
Tam tersine, hem turist sayılarını artırmaya hem de turist başına elde
edilen geliri yükseltmeye çalışıyorlar.
· İspanya yılda yaklaşık 95 milyon turist ağırlıyor
ve kişi başı geliri 1.200 doların üzerine çıkarmayı başarıyor.
· İtalya Türkiye’ye yakın turist sayılarına sahip
olmasına rağmen kişi başı gelirde daha yüksek seviyelerde bulunuyor.
· ABD hem dünyanın en büyük turizm pazarlarından
biri hem de kişi başı harcamada lider ülkelerden biri.
Yani dünyanın başarılı destinasyonları “sayı mı gelir mi?” tartışmasını
çoktan geride bırakmış durumda.
Onlar
her ikisini de artırmaya çalışıyor.
Turizm Bir Çarpan
Etkisi Ekonomisidir
Turizm
sadece otellerden ibaret değildir.
Bir
turist ülkeye geldiğinde:
·
Uçak bileti satın alır,
·
Transfer kullanır,
·
Restoranlarda yemek yer,
· Müzeleri ve ören yerlerini ziyaret eder,
·
Turlara katılır,
·
Alışveriş yapar,
·
Taksi kullanır,
·
Yerel üreticilerin ürünlerini
tüketir.
Bu
nedenle turizm gelirinin ekonomiye yayılma gücü son derece yüksektir.
Antalya’da
konaklayan bir turist yalnızca otel sahibine kazanç sağlamaz.
Çiftçiye,
kasaba, rehbere, şoföre, esnafa, havalimanı çalışanına, havayolu şirketine ve
tedarik zincirinin tamamına ekonomik katkı sunar.
Bu
nedenle turist sayısını yalnızca bir istatistik olarak görmek büyük bir
yanılgıdır.
Bir Düşünce Deneyi
Varsayalım ki Türkiye
bugün 60 milyon turist ağırlıyor ve yaklaşık 60 milyar dolar gelir elde ediyor.
Şimdi turist sayısını
30 milyona indirelim.
Ancak kişi başı
harcamayı iki katına çıkararak toplam geliri koruyalım.
Kağıt üzerinde her şey
mükemmel görünüyor.
Peki gerçekte ne olur?
· Otellerin önemli bölümü boş kalır.
·
Uçuş sayıları azalır.
·
Charter operasyonları küçülür.
·
Yerel işletmeler müşteri
kaybeder.
·
İstihdam daralır.
· Turistik bölgelerdeki ekonomik canlılık azalır.
· Turizmin yarattığı çarpan etkisi zayıflar.
Yani
toplam gelir aynı kalsa bile ekonomiye yayılan fayda azalabilir.
Bhutan ve Nepal Neden Türkiye İçin Örnek Değil?
Bu tartışmalarda sıkça Bhutan örneği verilir.
Bhutan bilinçli olarak “High Value – Low Volume”
yani “Yüksek Değer – Düşük Hacim” modelini uyguluyor.
Yılda yaklaşık 200 bin turist ağırlıyor ve yüksek
giriş ücretleriyle kişi başı harcamayı artırıyor.
Ancak Bhutan’ın nüfusu 1 milyona bile ulaşmıyor.
Ülkede milyonlarca yatak kapasitesi, yüzlerce
uluslararası uçuş ve dev bir turizm altyapısı bulunmuyor.
Nepal de benzer şekilde yılda yaklaşık 1 milyon
turist ağırlıyor ve turist başına ortalama harcama Türkiye’nin oldukça altında
kalıyor.
Bu ülkeler için düşük hacim mantıklı olabilir.
Ancak Türkiye’nin ölçeği tamamen farklıdır.
Türkiye’nin rakipleri Bhutan ve Nepal değil;
İspanya, İtalya, Fransa ve Yunanistan’dır.
Gelirin
Kimlere Ulaştığı da Önemlidir
Turizm gelirini değerlendirirken sadece toplam
rakama bakmak yeterli değildir.
Gelirin kimlere ulaştığı da önemlidir.
Oda fiyatlarının yükselmesi bazı işletmelerin
gelirlerini artırabilir.
Ancak
turist sayısı azalırsa;
·
Havayolları,
·
Transfer şirketleri,
·
Restoranlar,
·
Müzeler,
·
Rehberler,
·
Yerel esnaf
aynı
ölçüde fayda sağlayamaz.
Turizmin
başarısı yalnızca birkaç işletmenin daha fazla kazanması değil, ekonomik
faydanın toplumun geniş kesimlerine yayılmasıdır.
Türkiye’nin Gücü Hacmidir
Türkiye bugün
dünyanın ilk beş turizm destinasyonu arasında yer alıyor.
Bu başarı
tesadüf değildir.
Coğrafi konumu,
yatak kapasitesi, havayolu ağı, yetişmiş insan kaynağı ve yatırım gücü
sayesinde Türkiye yüksek hacimli turizmde dünya markası haline gelmiştir.
Bu avantajı
dezavantaja çevirmeye çalışmak yerine daha verimli kullanmak gerekir.
Asıl hedef
turist sayısını azaltmak değil, mevcut turistten daha fazla değer üretmektir.
Turist Sayısı
Gelirin Rakibi Değildir
Turist
sayısı ile gelir artışı birbirinin rakibi değildir.
Aksine biri diğerini besleyen iki temel unsurdur.
Dünyanın başarılı turizm ülkeleri bunu çoktan
anlamış durumda.
Onlar “daha az turist mi, daha çok gelir mi?”
sorusunu tartışmıyor.
Hem daha fazla turist ağırlıyor hem de daha yüksek
gelir elde ediyorlar.
Türkiye’nin hedefi de bu olmalıdır.
Çünkü turizmde gerçek başarı;
yüksek hacim ile yüksek katma değeri aynı anda
yaratabilmektir.
Turizmin geleceği, sayı ile geliri karşı karşıya
getirmekte değil; ikisini birlikte büyütebilmektedir.
Bence artık sayı mı? gelir mi tartışmasını geride
bırakalım…
-------------------------------------------------------------------------------------

Yorumlar
Yorum Gönder